Masz umowę B2B, ale firma wyznacza Ci godziny, miejsce pracy i sposób wykonywania zadań? Reforma PIP daje inspekcji narzędzie do zakwestionowania takiej współpracy i ustalenia stosunku pracy, choć sama nazwa kontraktu ani pojedynczy element organizacji pracy nie przesądzają sprawy.

O wyniku kontroli decyduje sposób wykonywania pracy
- Nowe przepisy obowiązują, a PIP może prowadzić sprawę dotyczącą pozornej umowy cywilnoprawnej.
- Nie każda umowa B2B ani zlecenie podlega zmianie na etat. Inspekcja bada faktyczne warunki współpracy.
- Sprawa ma kilka etapów: kontrolę, polecenie usunięcia naruszeń, a dopiero później możliwe postępowanie administracyjne lub droga sądowa.
- Osoba nadal świadcząca pracę może złożyć skargę do PIP; po zakończeniu współpracy nowe narzędzie nie rozstrzyga sprawy w ten sam sposób.
- Pracodawca może wystąpić o interpretację indywidualną, zanim spór przerodzi się w kontrolę.
Reforma PIP obowiązuje, ale nie likwiduje umów B2B
Ustawa z 11 marca 2026 r. zaczęła obowiązywać 8 lipca 2026 r. Sama data zawarcia kontraktu nie zmienia go automatycznie w etat. Nowe przepisy wzmacniają egzekwowanie istniejących zasad, a podstawowym punktem oceny pozostaje to, czy praca w praktyce spełnia przesłanki stosunku pracy z art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Status ustawy i datę wejścia w życie potwierdza Dziennik Ustaw w systemie ELI.
W praktyce inspektor może badać między innymi podporządkowanie, wyznaczone miejsce i czas pracy oraz osobiste wykonywanie zadań. Samo występowanie jednego z tych elementów nie daje jeszcze automatycznej odpowiedzi. Liczy się układ całej współpracy, a nie nagłówek umowy.
Uważam, że największym uproszczeniem w dyskusji o reformie jest traktowanie jej jako zakazu samozatrudnienia. Legalny kontrakt B2B pozostaje dopuszczalny, jeśli rzeczywiście odpowiada samodzielnej działalności, a nie pracy wykonywanej pod kierownictwem firmy.
Pierwsze dane pokazują więcej zgłoszeń, ale nie falę decyzji
Statystyki po wejściu przepisów w życie studzą zarówno obawy przed natychmiastową masową zamianą kontraktów, jak i przekonanie, że zmiana nie wywołała żadnej reakcji. Według Państwowej Inspekcji Pracy od 8 lipca do 13 sierpnia 2026 r. wpłynęło 690 skarg i wniosków w sprawie niewłaściwego wyboru umowy cywilnoprawnej. W tym samym okresie inspektorzy podjęli ponad 100 kontroli, z których 35 zakończono.
W tym zestawieniu nie było jeszcze spraw, w których stwierdzono podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji o ustaleniu stosunku pracy. Inspekcja wskazała też, że część zgłoszeń dotyczyła zakończonych wcześniej okresów zatrudnienia albo miała braki formalne. Sam wzrost liczby skarg nie oznacza więc, że każda z nich prowadzi do przekształcenia umowy.
Decyzję poprzedza kontrola i polecenie naprawy
Ważne jest to, czego inspektor nie robi od razu: nie zmienia kontraktu jednym ruchem podczas pierwszej rozmowy. Procedura zaczyna się od kontroli, która może wynikać ze zgłoszenia lub zostać podjęta z urzędu. Jeśli inspektor stwierdzi, że warunki pracy wskazują na stosunek pracy, może wydać polecenie usunięcia naruszenia.
Gdy polecenie nie zostanie wykonane, inspektor może skierować wniosek do okręgowego inspektora pracy o wydanie decyzji albo wybrać drogę sądową i wnieść powództwo o ustalenie stosunku pracy. W postępowaniu administracyjnym strony mogą składać wyjaśnienia i dowody. Według wyjaśnień Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odwołanie od decyzji wstrzymuje jej wykonanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sądu; na czas procesu można też ubiegać się o zabezpieczenie roszczenia.
| Sytuacja | Co może z niej wynikać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Firma ustala grafik, miejsce i sposób wykonywania zadań, a praca ma być świadczona osobiście | Te okoliczności mogą wskazywać na cechy stosunku pracy, ale wymagają oceny razem z pozostałymi faktami | Zapisz, jak w praktyce wygląda organizacja zadań, i rozważ skargę do PIP |
| Współpraca zakończyła się przed kontrolą | PIP wskazuje, że nowe narzędzie wymaga, by osoba nadal świadczyła pracę lub usługi na rzecz danego podmiotu w dniu kontroli | Spór o charakter zakończonej relacji i związane z nim roszczenia kieruj na drogę sądową |
| Pracodawca otrzymał polecenie inspektora | Niewykonanie polecenia może otworzyć drogę do postępowania administracyjnego lub sprawy w sądzie | Przeanalizuj ustalenia kontroli i doprowadź warunki współpracy do zgodności z prawem albo przedstaw swoje stanowisko i dowody |
Skarga ma sens tylko wtedy, gdy opisuje fakty i dotyczy trwającej pracy
Jeżeli nadal pracujesz dla firmy na zleceniu lub w modelu B2B i uważasz, że w praktyce wykonujesz obowiązki jak pracownik, możesz złożyć skargę do właściwego okręgowego inspektoratu pracy. Instrukcja PIP dotycząca skargi na bezprawne stosowanie umowy cywilnoprawnej przewiduje formę papierową, elektroniczną lub ustne zgłoszenie do protokołu. Skarga powinna zawierać dane osoby zgłaszającej, opis zarzutów, dane podmiotu oraz podpis.
Warto oddzielić samą ocenę od materiału, który pozwala ją sprawdzić. Przygotuj na przykład harmonogramy, polecenia, korespondencję o miejscu i czasie pracy oraz informacje o tym, czy możesz samodzielnie ustalać sposób realizacji zadań lub powierzyć je innej osobie. PIP zastrzega, że nowe narzędzia dotyczą osób, które nadal świadczą pracę lub usługi w dniu kontroli; w sprawie zakończonej współpracy trzeba rozważyć drogę sądową.
Interpretacja może ograniczyć ryzyko po stronie firmy
Pracodawca lub inny podmiot zatrudniający może przedstawić Głównemu Inspektorowi Pracy opis istniejącej albo planowanej współpracy i poprosić o indywidualną interpretację. Wniosek powinien dokładnie opisywać fakty i zawierać stanowisko wnioskodawcy. Opłata wynosi 40 zł za odrębny stan faktyczny, a po wezwaniu do uzupełnienia braków jest na to siedem dni.
Kompletny wniosek powinien zostać rozpatrzony bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 30 dni od jego otrzymania. Interpretacja nie wiąże wnioskodawcy, lecz zastosowanie się do niej zapewnia ochronę przed sankcjami w opisanym zakresie, a PIP jest nią związana wobec danego podmiotu. To rozwiązanie ma sens przede wszystkim wtedy, gdy firma chce ocenić konkretny model współpracy przed kontrolą, a nie dopiero po sporze.
Przed decyzją o skardze albo zmianie kontraktu odtwórz codzienną współpracę
Przygotuj krótką oś czasu: kto wyznaczał zadania, kto ustalał grafik, czy można było odmówić zlecenia i kto ponosił ryzyko za sposób wykonania pracy. Takie szczegóły pomagają odróżnić samodzielną usługę od relacji, która tylko na papierze wygląda jak zlecenie lub B2B.
Jeśli sprawa dotyczy Twojej sytuacji, skonsultuj ją z prawnikiem lub organizacją udzielającą porad z prawa pracy przed podjęciem decyzji. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej; dokumenty i sposób wykonywania pracy mogą zmienić ocenę konkretnej sprawy.
