Znajoma proponuje dodatkowy zarobek: najpierw kupujesz dostęp do platformy, potem odzyskujesz opłatę, zapraszając kolejne osoby. Taki układ może przypominać piramidę finansową, zwłaszcza gdy prowizja zależy głównie od rekrutacji, choć sama obecność programu partnerskiego jeszcze tego nie przesądza.
O legalności oferty przesądza źródło zarobku, nie jej nazwa
- Sprawdź, czy pieniądze pochodzą ze sprzedaży klientom, czy z opłat nowych uczestników.
- Przyjrzyj się temu, czy zakup produktu jest potrzebny do dołączenia lub uzyskania prowizji.
- Zachowaj dowody wpłat, obietnic zarobku i instrukcji rekrutacyjnych.
- Zgłoś podejrzenie Policji lub prokuraturze, jeśli mogło dojść do oszustwa; nie musisz samodzielnie kwalifikować prawnie całego modelu.
Jeśli zarobek zależy od werbowania, produkt może być tylko zasłoną
W ofercie pojawia się kurs, aplikacja, kosmetyk albo „pakiet inwestora”. Pytanie brzmi, czy ktoś kupiłby to samo bez obietnicy prowizji za zapraszanie następnych osób. Jeśli głównym powodem zakupu jest wejście do struktury, a wynagrodzenie rośnie wraz z liczbą rekrutowanych, ryzyko jest poważne.
Polska ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym zakazuje systemów promocyjnych typu piramida, w których korzyść zależy przede wszystkim od wprowadzania kolejnych konsumentów, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów. Takie kryterium zawiera art. 7 pkt 14 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Sama nazwa „program partnerski” ani obecność produktu nie rozstrzygają sprawy.
Moim zdaniem najwięcej mówi odpowiedź na jedno pytanie: za co dokładnie wypłacana jest prowizja? Jeśli za sprzedaż osobom spoza struktury, model wygląda inaczej niż wtedy, gdy wynagrodzenie uruchamia samo pozyskanie członka, który wnosi opłatę.
Produkt w ofercie nie wystarcza, by uznać model za bezpieczny
Niektóre propozycje wyglądają jak zwykła sprzedaż, bo uczestnik otrzymuje dostęp do usługi albo towaru. Sprawdź jednak, czy produkt ma samodzielną wartość dla klienta, czy jego zakup jest przede wszystkim przepustką do rekrutowania i zarabiania na kolejnych wpłatach.
UOKiK rozróżnia systemy promocyjne typu piramida od piramid finansowych rozumianych jako oszustwo. To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie: opis nieuczciwego modelu nie przesądza automatycznie, że doszło do konkretnego przestępstwa. W razie podejrzenia oszustwa urząd wskazuje na zgłoszenie sprawy Policji lub prokuraturze.
- Większe ryzyko: opłata wejściowa, obowiązkowe pakiety albo abonament, a potem prowizja za nowych członków.
- Sygnał wymagający sprawdzenia: produkt istnieje, ale prezentacje skupiają się na budowaniu zespołu i obiecywanych dochodach.
- Inny model: wynagrodzenie wynika z rzeczywistej sprzedaży klientom, którzy nie muszą dołączać do struktury.
Nie traktuj tych sygnałów jak automatycznego wyroku. Zestaw je z regulaminem, zasadami naliczania prowizji i tym, co faktycznie trzeba kupić, by uczestniczyć.
Obietnica „łatwego zarobku” może kończyć się odpowiedzialnością promotora
Ryzyko nie zawsze zatrzymuje się na osobie, która stworzyła system. Rekrutowanie znajomych, publikowanie zachęt i polecanie płatnych pakietów może przyciągnąć uwagę organów, jeśli promowany model opiera się głównie na dopływie nowych uczestników.
W komunikacie z 10 sierpnia 2026 r. UOKiK poinformował o decyzjach dotyczących promowania programów International Markets Live i Eaconomy oraz o łącznych karach przekraczających 400 tys. zł. Urząd opisał też zmianę promowanych programów przez część osób po zakończeniu wcześniejszej współpracy. Komunikat UOKiK o karach dla propagatorów systemów typu piramida pokazuje, że promowanie cudzej oferty również może być przedmiotem postępowania.
To nie znaczy, że każda osoba, która raz udostępniła link, automatycznie ponosi odpowiedzialność. Znaczenie mają między innymi treść przekazu, rola danej osoby i sposób działania systemu. Nie powtarzaj obietnic gwarantowanego dochodu, zanim nie zweryfikujesz, skąd mają pochodzić wypłaty.
Sprawdź ofertę przed wpłatą, a dowody zachowaj od razu
Presja czasu, prywatna wiadomość od rekrutera i prezentacja pełna zdjęć luksusowego życia potrafią odwrócić uwagę od umowy. Zatrzymaj się przy warunkach, które opisują opłaty, prowizje, zwroty i obowiązek kupowania kolejnych pakietów. Gdy odpowiedzi są niejasne albo zmieniają się w rozmowie, nie wpłacaj pieniędzy pod wpływem namowy.
| Sytuacja | Możliwy sygnał | Co zrobić |
|---|---|---|
| Wypłata pojawia się po zaproszeniu nowej osoby | Dochód może zależeć od rekrutacji, nie od sprzedaży | Poproś o regulamin prowizji i sprawdź, kto kupuje produkt oraz za co płaci |
| Trzeba kupić pakiet, by dołączyć lub zarabiać | Wpłata może finansować udział w strukturze | Nie płać przed analizą umowy, cennika i zasad zwrotu |
| Po wpłacie kontakt się urywa albo obiecana wypłata nie przychodzi | Możliwe pokrzywdzenie finansowe | Zachowaj potwierdzenia, korespondencję i zrzuty ekranu, a sprawę zgłoś Policji lub prokuraturze |
Zabezpiecz oryginalne wiadomości, historię przelewów, regulamin i materiały rekrutacyjne. Zapisz także nazwę podmiotu, numery rachunków, daty kontaktów oraz to, jak przedstawiano możliwy zarobek. Nie edytuj plików źródłowych; kopie możesz przygotować do przekazania, ale zachowaj pierwotne wersje.
Zawiadomienie możesz złożyć bez samodzielnego wskazywania sprawcy
Jeśli pieniądze przepadły albo masz informacje o możliwym oszustwie, nie czekaj, aż poznasz wszystkie osoby zaangażowane. Zawiadomienie można złożyć w jednostce Policji lub prokuraturze, a organ oceni przekazane okoliczności. Nie musisz samodzielnie ustalać kwalifikacji prawnej ani wiedzieć, kto stoi na szczycie struktury.
- Ułóż chronologię: kiedy pojawiła się oferta, kto ją przedstawił, czego żądano i jakie obietnice padły.
- Dołącz posiadane potwierdzenia płatności, umowy, wiadomości, zrzuty ekranu i dane świadków.
- Złóż zawiadomienie ustnie do protokołu albo pisemnie. Przed podpisaniem protokołu sprawdź, czy opis odpowiada temu, co zgłaszasz.
- Jeżeli wpłata została wykonana niedawno, skontaktuj się również z bankiem lub dostawcą płatności, aby zgłosić transakcję.
Informacja prokuratury o składaniu zawiadomienia wskazuje, że można przedstawić posiadane informacje i dokumenty, nawet jeśli nie zna się tożsamości sprawcy. Jeśli zawiadomienie składasz pisemnie, opisz możliwie dokładnie przebieg zdarzeń i dołącz kopie dowodów.
Przed rekrutacją kolejnej osoby zatrzymaj się przy przepływie pieniędzy
Najłatwiej przeoczyć ryzyko, gdy opowieść o produkcie miesza się z obietnicą awansu i prowizji. Oddziel sprzedaż od rekrutacji: sprawdź, czy uczestnicy zarabiają dlatego, że ktoś kupuje usługę, czy dlatego, że następne osoby wpłacają za dostęp do systemu.
Jeśli nie potrafisz tego ustalić na podstawie regulaminu i przejrzystych zasad rozliczeń, nie polecaj oferty znajomym i nie wpłacaj kolejnych środków. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej; przed decyzją w sprawie umowy, roszczeń lub zawiadomienia skonsultuj się z prawnikiem albo właściwą instytucją.
